Op 25 mei 1629 gingen de Staatsen van alle kanten om de stad naderingen aanleggen. Frederik Hendrik gaf bevel aan de vier Franse regimenten van welke Maarschalk de Chatillon generaal was, aan een Waals regiment, en aan dat van Dieden om de schans Isabelle, ofwel de Groote Schans, aan te vallen. De Engelsen pakten de Kleine schans voor hun rekening. Eerst trokken ze samen op (bij 104) en daarna bereikten ze een heuvel die er toch al lang. Daarop plaatsen ze zes kanonnen die vanaf Pinksteren op de Bosschenaren gingen schieten.

Op 29 mei vielen soldaten van Isabella de vijand aan maar die schoot met twee of misschien wel tien kanonnen terug. De schade bleef beperkt.

Op 2 juni vallen de Staatsen het hoornwerk aan en veroverde het, werden weer teruggeslagen en veroverden het opnieuw maar voor de tweede maal werd het heroverd.

Op 5 juni 1629 werd ‘s-nachts Isabella zo onder vuur genomen dat de Duitsers die er zaten het erg moeilijk hadden.

Op 8 juni begonnen de Fransen te schieten op het hoornwerk van Fort Isabella met kogels van 12 kg (24 pond).

De Fransen hadden de opdracht Isabella aan te vallen. Zij deden dit graag omdat ze nog een appeltje met de Bosschenaren te schillen hadden vanwege de laffe moord op De Breauté. Die had het riddergevecht, de slag van Lekkerbeetje, op de Vughterhei in 1600 verloren. Dan erkend je dat maar de Bosschenaren takelde hem ongekend toe zodat hij het leven liet. Dat was tegen de regels in. De Engelsen vielen Fort Anthonie aan.

13 juni bleek dat de Staatsen nog meer loopgraven hadden aangelegd richting Isabella en Anthonie. Er werd veel geschoten naar de forten en er vielen veel slachtoffers. De Bosschenaren voerden verschillende aanvallen uit waarbij de loopgraven werden vernield en rijshout en rietkolven in brand werden gestoken. De gracht rond het fort was zo breed dat die praktisch niet over te steken was.

14 juni hadden twee mortieren de kruitkamer op Isabella geraakt waardoor de stad werd opgeschrikt door een hevige ontploffing. De mortieren hadden een wonderlijke kracht getoond. Er bevonden zich zes tonnen munitie en verschillende bommen. Alles is ontploft en ook de kamer van de kapitein. Toch vielen er geen slachtoffers. De kerk op het fort was onbeschadigd gebleven. De kelk die op het altaar stond tijdens de ontploffing is er ongeschonden blijven staan.

16 juni hebben de Bosschenaren met 50 tot 60 man een uitval gedaan gewapend met musketten en pistolen. Ze verjaagden de Sappeurs (degenen die loopgraven (sappe) groeven) sloegen er twee dood en verwondden enige.

Op 22 juni ontdekten mineurs een mijn van de Staatsen in een gang die een mineur van hun gegraven had. Hij werd doodgeschoten maar dat hoorden de Staatsen en begonnen met het gooien van bommen naar de Bosschenaren. Daarbij ontplofte de vijandelijke mijn en bovendien een mijn die de Bosschenaren bij zich droegen. Toch werd er niemand gedood. Een aanval op het hoornwerk van Isabella werd afgeslagen.

Op 16 juli waren de aanvallen al zo heftig dat levensmiddelen die zich in het fort bevonden naar de stad te brengen. Ook werden er al barakken afgebroken uit voorzorg.

De intensiteit van de aanvallen was zo hoog omdat het ontzettingsleger van Hendrik van de Bergh waren weggetrokken richting Wezel. Hij kon met zijn manschappen (40.000) weinig uitrichten tegen het goed verschanste leger van Frederik Hendrik (28.000). Door elders aan te gaan vallen hoopte Hendrik van de Bergh de legers van Frederik Hendrik weg te lokken rond ‘s-Hertogenbosch.

17 juli De Bosschenaren deden ’s nachts een uitval maar Kolonel Douchamp heeft ze weten terug te drijven na een zeer scherp gevecht, twintig doden op hun plaats latend. Vervolgens startte de Staaatsen de voorzijde van het bolwerk te ondermijnen. Candale wist bij Isabella de galerij tot aan de trancheebray ? te bouwen. Men liet een mijn springen in de dijk van Isabella. Daarop heeft van Dieden op een affeut 60 musquettiers gezet.

18 juli 1629 verlieten de Bosschenaren Isabella haar doden meeslepend nadat ze een mijn hadden laten ontploffen. Hierbij werden een groot aantal Geuzen gedood en de Bosschenaren verloren maar twee man. Het was een echte moortcuyl.

De Fransen verloren 2 serganten en 5 soldaten. 4 werden gewond. In het achtergelaten fort vond men 16 tonnen wijn, 24 tonnen bier, brood, spek en in de ijskelders met hooi bedekt ook veel geweers ?

De Bosschenaren trokken zich terug op Fort Anthonie maar de Geuzen plaatsen twee kanonnen op Isabella en begonnen op Anthonie te schieten. Op 19 juli verlieten de Bosschenaren Anthonie ook.

De geschiedenis

Prins Maurits (de halfbroer van Frederik Hendrik) had al eerder pogingen gedaan om de stad op de Spanjaarden te veroveren. De hoogte vanuit Vught richting ’s-Hertogenbosch bleek een zwakke schakel in de verdediging van de stad. Vandaar dat men tijdens het twaalfjarig bestand langs de zuidelijke toegangsweg twee forten aanlegde: Fort Isabella en Fort Anthonie.

Fort Isabella is tijdens het twaalfjarig bestand van 1609 – 1621 gebouwd. In 1618 werd er 25.000 voor vrijgemaakt en in 1620 startte de bouw. De kroniek van St. Geertruy zegt 1623. Op de plaats van Fort Isabella lag vroeger het gehucht Het Reut, dat door zijn strategische ligging op de landtong ten noorden van Vught vaak het toneel was geweest van oorlogshandelingen. Over deze niet te inunderen hoogte liep de zuidwestelijke toegangsweg naar ’s-Hertogenbosch.

Nadat Het Reut in 1582 was belaagd door Staatse troepen werd besloten het af te breken en de bomen te rooien om aanvallers van dekking te beroven. Ter hoogte van Het Reut bouwden Spaanse troepen een schans* die in 1603 tijdelijk door prins Maurits van Oranje werd ingenomen.

Oorspronkelijk was Fort Isabella een regelmatige vijfhoek met bastions en drie ravelijnen, omgeven door een natte gracht, enveloppe en buitengracht. Naar de eisen van de tijd werden wijzigingen aangebracht. Zo bouwde men er een kerkje (1642), barakken en woningen die later weer werden gesloopt. In 1908 ging een deel van de westzijde verloren door de aanleg van het

De naam is ontleend aan Isabella Clara Euginia (1566-1633). Na de dood van haar man Aartshertog Albrecht van Oostenrijk werd zij landvoogdes van de Zuidelijke Nederlanden (1621-1633).

Voor de aanleg moesten veel woonhuizen worden afgebroken en houtgewas omgehakt. Fort Isabella is gebouwd als een regelmatige vijfhoekige schans, met vijf bolwerken, drie ravelijnen, en een contrescharp. In 1623 is in zuidoostelijke richting nog een hoornwerk aangelegd.

Castellum Isabellae./ Wilh. Hondius fecit  1625

Er waren woningen van de commandant, de predikant, de schoolmeester, de koster en een zoetelaar. De barakken lagen tegen de wal.

In 1701 werd het fort grondig verbouwd. Uit die tijd stamt ook het toegangsgebouw. In 1702 is het hoornwerk verwijderd en heeft men er een vierde raveleijn aangelegd.

Het onderstaande toegangsgebouw is vervaardigd in 1703. In die tijd lag er een gracht voor met een ophaalbrug.

Na 1870, toen het beschikte over 11 stukken geschut, bestreek het ook de spoorlijn naar Eindhoven. Het fort werd voor dat doel uitgebreid met een rechtlijnige batterij* met natte gracht als flankstelling.

In 1886 werd Fort Isabella als vestingwerk gedeclassificeerd en in 1914 definitief opgeheven.
Tussen 1915 en 1917 werd alle bebouwing afgebroken en de huidige Isabellakazerne opgetrokken.

Een poort aan de achterzijde van het fort met een houten brug leidde naar de weg ’s-Hertogenbosch – Vught. Tot 1914 heeft het fort dienst gedaan als verdedigingswerk van de stad en is daarna omgebouwd tot kazerne. In de periode

Luchtfoto uit 1929.

Hierop is te zien dat de bomen nog klein zijn en dat er ruim zicht is. Bij de rode pijlen is te zien van onder naar boven Fort Anthonie, dat er nog geen dijk lag langs de Dommel, de gasfabriek bij de Vughterweg, dat het Drongelens kanaal nog was afgedamd en dat zich een sluis bevond in het dijklichaam van het halve zolen lijntje.

Met de aanleg van de lunetten op de Vughtse heide kreeg het Fort Isabella vanaf 1844 een nieuwe taak als achterliggend steunpunt voor het ‘verschanste legerkamp bij Vught’. Vanuit Isabella konden de lunetten met artillerievuur ondersteund worden en werd bij het verlaten een veilige aftocht geboden. Fort Isabella bewaakte na 1870 ook de spoorlijn In 1917 werd er een kazerne gebouwd.

1914-1940 waren er infanterieregimenten en het regiment wielrijders gelegerd.

In de Tweede Wereldoorlog werd de kazerne onder andere gebruikt door afdelingen van de SS en de Landweer, een onderdeel van de NSB. Na de oorlog huisvestte het fort onder meer Stoottroepen, een regiment lichte luchtdoelartillerie en een kaderschool voor de infanterie.

Na WO II tot 1993 deed de kazerne voornamelijk dienst als opleidingskazerne, waarna deze zijn militaire functie verloor. Tot 2007 deed het nog dienst als asielzoekerscentrum. Thans is het complex tijdelijk in gebruik door studenten, bedrijven en horeca, zie verder www.fortisabellakazerne.nl

Inmiddels zijn de gebouwen omgetoverd tot wooncomplexen en bedrijfspanden is het er prachtig vertoeven.