[responsivevoice_button voice=”Dutch Female”]

Het is misschien wel de enige plaats op de wereld waar je onder het altaar door kan varen.

Op 12 augustus 1629 viel juist na de hoogmis een bom door het dak van de Kruisbroederskerk. Via het stenen gewelf kwam deze bom in de kerk terecht waar veel schade werd aangericht. Een broeder van 80 jaar oud werd eveneens dodelijk getroffen. De schade bestond voorts uit kapotte stoelen en banken. Veel ruiten waren gesprongen. De gehele dag is de stad door de vijand beschoten. Vooral de omgeving van de Kruisbroederskerk werd daarbij flink getroffen. In de tuin van Jozef van ’t Heike aan het Kruisbroeders-hof viel een zware bom. Toen hij uitgegraven was bleek die 150 pond te wegen.

Op 16 augustus verlieten de Kruisbroeders hun klooster en vonden onderdak in het klooster van de Minderbroeders aan de markt.

Op 20 augustus predikte een Jezuïet, pater Gerard van Maren, dat, als een engel uit de hemel zou komen om te vertellen dat de stad overgaat in handen van de ketters, zou hij het niet geloven. De stad zou volgens hem spoedig ontzet worden.

Een soldaat was zo zwaar aan het hoofd geraakt was ‘dat de herssenen daer uyt liepen’. Hij werd door zijn kameraden naar het kerkhof van de Kruisheren gebracht, maar ‘doen stack hy armen en beenen om hooch ende rees uyt de kist, tot groote verwonderinge der gener, die by hem waren’.

Een reconstructie van het Kruisbroedersklooster.

We kijken nu tegen de pastorie aan die in 1620 is gebouwd. Het gebouw staat er nu nog.

Tussen 1375 en 1400 werd de stad voor de Kuijperteswal uitgebreid richting Vught. De oude Vughterpoort in de Kuijpertjeswal werd de Heilig Kruispoort genoemd naar de Kruisbroeders die er hun kerk en klooster hadden. In 1468 vestigen zich de eerste Kruisheren in ‘s-Hertogenbosch. Het is een mannelijke kloosterorde die zich toelegde op onderwijs en evangelisatie. In 1533 bouwen ze hun kloosterkerk, die in 1569 ook de functie van parochiekerk krijgt. Een uitbreiding van de kerk volgt in 1601. Als gevolg van de capitulatie van ‘s-Hertogenbosch na het beleg van de stad wordt de kerk in 1629 protestants. De protestantse eredienst behoudt men tot 1794, maar daarna treedt verval in, en wordt het gebouw alleen nog gebruikt als hooischuur en paardenstal. Na het decreet van Napoleon Bonaparte wordt de kerk in 1810 teruggeven aan de katholieken.

Als je een rondvaart maakt, vaar je onder de Kruisbroederskerk door. Op de gevel is een afdruk te zien van het kruis van de Kruisbroeders.

Aan de andere kant van deze foto staat een huis waarin een toog is gemetseld om aan te geven dat er boten onderdoor varen.

In 2002 werd ervoor gezorgd dat je vanuit de stad door de Kruisbroedershekel, en door de oude stadswal, kon varen naar de Stadsdommel. Een mooie belevenis aangezien de doorgang gestut is door kerkachtige gewelven. Je kan de oude vestingmuur prachtig aanschouwen vanuit de rondvaartboten.

Een deel van de oude kerk is nu nog te zien. Aan de westzijde is nu de Cathrienkerk te zien die in 1917 gebouwd is. Geïnspireerd door een reis naar Istanbul waar de architect Jan Stuyt de Hagia Sophia had gezien ontwierp hij een koepelkerk in Neo-Byzantijnse stijl. Het bestaande grondplan van de waterstaatskerk, een kruiskerk, kon hij gebruiken om er een gelijkmatig achthoekige kerk van te maken. Het zestiende-eeuwse koor over de Kerkstroom kon ook nu weer behouden blijven. De koepel is van gewapend beton gemaakt, wat voor die tijd een waagstuk was. De plafondschildering is van Jan Oosterman. Het is een voorstelling van de acht zaligsprekingen in de stijl van de Beuroner kunstschool.

Het interieur is prachtig.

In de kerk is nu een deel ingericht voor de Grieks orthodoxe en Armeense geloofsgemeenschap.

Het Kruisbroedersstraatje is idillisch.

Op de parkeerplaats aan de rechter kant is nog te zien dat de achterkant van de huizen middeleeuws kunnen zijn terwijl de gevel aan de voorkant statig is. Bovenin kunnen duiven zich nestelen. Men hield die vroeger voor de mest in de tuin of uiteindelijk voor het vlees.

Aan de voorkanrt van het pand is niet te zien dat de achterkant middeleeuws is.