Kaart uit 1603.

In 1629 was het Kartuizer klooster een ruine als weergegeven op de onderstaande kaart.

De ruine is ook weergegeven op het onderstaande schilderij.

Pauwels van Hillegaert (1595/96-1640)

De geschiedenis.

De monniken kenden veel respect vanwege hun strenge en spirituele leefwijze. Karel de Stoute gaf het klooster de naam Sint Sophia (van Constantinopel) omdat in 1453 de Hagia Sophia voor de katholieken was gevallen en een werd omgetoverd tot moskee. Sint Sophia is de verpersoonlijking van goddelijke wijsheid.

Aan het begin van een zijweg van de Taalstraat ging je door een een poortgebouw. Dan kwam je bij de hoofdpoort met daar achter het voorplein met gastenverblijven. Vervolgens kreeg je de kloosterkerk (1452) met daar achter de cellen van de monniken.

Voor 1473 zaten er de Zusters van Orthen. Dat waren hele ijverige weefsters en met 700 in getal waren ze een grote concurrent voor de stedelijke beoefenaars. Vandaar dat het weven verboden werd waarna de helft van de zusters naar Vught ging. Daar maakten ze ook veel winst en wilden zich uiteindelijk afscheiden. Toen werden ze subiet teruggeroepen en werd het pand verkocht. In 1473 werd het aan de Kartuizers gegeven.

In 1521 had telde het klooster 16 monniken, 11 lekenbroeders en 4 knechten. Er waren ten minste 15 cellen. Dat is een huisje met een ommuurd stukje grond als tuin. Het huisje telde twee verdiepingen. Op de onderste verrichtte de monnik handenarbeid en erboven bevond zich een uiterst sobere woning waarin de monnik in eenzaamheid de meeste maaltijden nuttigt en een deel van de getijden bidt.

1525 Bosschenaren hadden een geschil met de priors en gingen kloosters plunderen. Bij de Kartuizers werden ze onthaald op bier en feesttafels. Daarbij werden hun eisen ingewilligd zodat het klooster gespaard bleef.

Kaart uit 1545.

1543 Maarten van Rossum teistert en plundert het klooster en rukt de kelk uit handen van de prior tijdens de mis. Het klooster moest veel geld betalen om verdere plundering te voorkomen (700-900 g).

1566 Beeldenstorm. In de kerk van het klooster worden de beelden, het altaar, de kerkstoelen en het oxaal stukgeslagen. De voorraden wijn, bier, boter en andere levensmiddelen worden geplunderd. Je kon er nadien niet meer wonen en de kloosterlingen trokken weg. In 1568 begon men met het herstel van het klooster.

1572 Staatse troepen plunderen en vernielen het klooster opnieuw en verlieten de Kartuizers het klooster definitief.

1578 Op 1 maart staken de Bosschenaren het klooster in brand omdat het als verschansing zou kunnen dienen om ‘s-Hertogenbosch aan te vallen.

De kloosterlingen trokken zich terug in het refugiehuis in de St. Jorisstraat. Zie het vertelpunt daar. Uiteindelijk verhuisden ze naar Antwerpen.

Waar heeft het klooster gelegen?

Als je 1543 op 1832 legt krijg je het onderstaande:

Met 1543 op de luchtfoto zie je het onderstaande.

Als je Expugnatio uit 1630 legt op de hedendaagse luchtfoto zie je het onderstaande.

In het boek Twee bijzondere dorpen heeft men de onderstaande fraaie weergaven afgedrukt.

De ingang zou dan bij Sophiasburg hebben gelegen zodat je er achter bij de ingang van het klooster kon komen.

Uit het boek Twee bijzondere dorpen. Vught en Cromvoirt. ISBN 9789081474955 (2020)

Het groot bestek van het Kartuizer klooster met de nissen waar de monniken verbleven.(W. van Rossum)