De hoge toren van de Lambertuskerk – hij is veertig meter – werd door Frederik Hendrik in 1629 als uitkijkpost gebruikt. Hier had hij goed zicht op de verdedigingslinie, de Pettelaarse Schans, Fort Anthonie, Fort Isabella, de Piekenpoort, de Sint Jan én de stad ‘s-Hertogenbosch. Vanaf deze plek kon hij de vorderingen van het beleg goed volgen. Op veel schilderijen over het beleg is de toren dan ook afgebeeld….

De bovenstaande afbaalding laat het kampement van Frederik Hendrik (de man op het witte paard rechts). zien in 1629. De Lambertustoren steekt boven de bomen uit.

Geheel links is de Lambertustoren te zien op de beroemde kaart Expugnatio Silvae Duces uit 1630. Vught was toen één groot kampement met 13.500 man troepen, evenveel als er inwoners in Den Bosch leefden (in die tijd).

Het uitzicht vanaf de Lambertustoren richting ‘s-Hertogenbosch is nog steeds prachtig. In 1629 zullen er minder bomen hebben gestaan en lag de stad in het water door de inundaties.

In 1601 trokken 8000 manschappen op naar ‘s-Hertogenbosch aangevoerd door Maurits. In november, in de kou, sloeg Maurits zijn kampement op in Vught. Maar de regen en de kou (soldaten vroren dood) zorgden ervoor dat het leger weer vertrok. Alles wat niet mee kon, schoppen, kruiwagens en 50.000 piketpalen werden in de brand gestoken. De Lambertuskerk diende als opslag en door de brand liep de kerk behoorlijke schade op. Een deel van het dorpsarchief ging verloren. Verschillende huizen waren verbrand door onachtzaam gestookte vuren.

De kerk heeft veel meegemaakt. Tijdens de aanval op ‘s-Hertogenbosch door Prins Maurits in 1603 vloog de kerk weer in brand. Het middenschip stortte in en werd herbouwd gedurende het Twaalfjarig Bestand.

Op het bovenstaande plaatje (kaart van Smalleveld over het beleg van Maurits in 1603) lijkt het erop dat de kerk werd gebruikt om munitie in op te slaan. Om de kerk lagen straten voor Soetelaars die er in hutten verbleven. De ruine van het Kartuizer klooster staat rechtsboven afgebeeld.

De Lambertuskerk is de oudste kerk van Vught. Waarschijnlijk stond hier al een kerkje vóór het jaar 1000. Na 1400 werd het door de Duitse Orde (katholieke kruisridders) vergroot. De toren werd volgens overlevering voltooid in 1521.

Voor 1821 had de kerk nog een middenschip zoals te zien is op de onderstaande afbeelding uit 1750.

In 1821 werden de restanten van het ‘lagere middenschip’ afgebroken en daardoor kwam de toren los te staan van de kerk. Na de verovering van ‘s-Hertogenbosch door Fredrik Hendrik werd de kerk protestants.

Wie de historie wil beleven, kan tijdens Open Monumentendag de toren beklimmen. De Groene Vesting staat er dan ook altijd met een informatiestand.